Deliveroo-arrest
Hoge Raad, 24 maart 2023
In het kort
Op 24 maart 2023 heeft de Hoge Raad in het Deliveroo-arrest bevestigd dat de vraag of sprake is van een arbeidsovereenkomst niet met één enkel criterium kan worden beantwoord. Alle feiten en omstandigheden van de samenwerking moeten in onderlinge samenhang worden beoordeeld.
De Hoge Raad benoemde daarbij verschillende gezichtspunten die gezamenlijk een rol kunnen spelen, zoals de manier waarop het werk wordt uitgevoerd, de mate van gezag, de organisatorische inbedding, de vrijheid van de werkende en de rechten en verplichtingen die partijen met elkaar zijn overeengekomen.
Het Deliveroo-arrest vormt daarmee een belangrijk uitgangspunt voor de beoordeling van arbeidsrelaties in Nederland.
Waarom is dit belangrijk?
Het Deliveroo-arrest laat zien dat de werkelijkheid zich niet laat vangen in een eenvoudige checklist. Er bestaat geen regel die zegt dat één omstandigheid automatisch betekent dat iemand werknemer of zelfstandig ondernemer is. Ook een hoog tarief maakt iemand niet automatisch ondernemer, en ook organisatorische inbedding betekent niet automatisch dat sprake is van een arbeidsovereenkomst.
De Hoge Raad maakt duidelijk dat juist de combinatie van alle omstandigheden bepalend is. Dat vraagt om een zorgvuldige beoordeling van de samenwerking als geheel - voor opdrachtgevers én zelfstandigen een belangrijk uitgangspunt. Niet één antwoord bepaalt de uitkomst. Het totaalbeeld doet dat.
Geen van de gezichtspunten is op zichzelf beslissend - pas hun onderlinge samenhang vormt het totaalbeeld.
Wat betekent dit in de praktijk?
Het Deliveroo-arrest betekent dat iedere samenwerking op haar eigen merites moet worden beoordeeld. Daarbij wordt gekeken naar de afspraken die partijen hebben gemaakt, maar vooral ook naar de manier waarop zij daar in de praktijk uitvoering aan geven. Onder meer kunnen vragen een rol spelen als:
- Hoeveel vrijheid heeft de zelfstandige bij de uitvoering van het werk?
- Is sprake van gezag of slechts van noodzakelijke afstemming?
- Kan de zelfstandige zich laten vervangen?
- Loopt de zelfstandige ondernemersrisico?
- Gedraagt de zelfstandige zich ook buiten deze opdracht als ondernemer?
- Past de samenwerking, in haar geheel bekeken, bij een overeenkomst van opdracht of bij een arbeidsovereenkomst?
Geen van deze vragen geeft afzonderlijk het antwoord. Pas wanneer alle omstandigheden samen worden bekeken, ontstaat een goed onderbouwd beeld.
Wat betekent dit voor opdrachtgevers?
Voor opdrachtgevers betekent het Deliveroo-arrest dat een zorgvuldig contract alleen niet voldoende is. De praktijk moet aansluiten bij de gemaakte afspraken. Wanneer partijen afspreken dat een zelfstandige zelfstandig werkt, moet dat ook zichtbaar zijn tijdens de uitvoering van de opdracht.
Dat vraagt om bewust opdrachtgeverschap - niet om het vermijden van iedere instructie, maar om het zorgvuldig organiseren van een samenwerking die past bij de gekozen overeenkomst. Een goed dossier laat zien welke keuzes zijn gemaakt en waarom deze passen binnen de aard van de samenwerking.
Wat betekent dit voor zelfstandigen?
Voor zelfstandigen betekent het Deliveroo-arrest dat zelfstandig ondernemerschap meer vraagt dan een overeenkomst van opdracht of een inschrijving bij de Kamer van Koophandel. De manier waarop de werkzaamheden daadwerkelijk worden uitgevoerd is minstens zo belangrijk.
Zelfstandigen doen er daarom goed aan om niet alleen aandacht te besteden aan hun ondernemerschap, maar ook aan de manier waarop zij samenwerken met opdrachtgevers. Wanneer afspraken en praktijk op elkaar aansluiten, ontstaat een sterker en beter onderbouwd geheel.
Gerelateerde onderwerpen
Het Deliveroo-arrest vormt de basis voor veel juridische begrippen die terugkomen bij de beoordeling van arbeidsrelaties.