De arbeidsrelatietoets
Het belangrijkste verschil is eenvoudig te benoemen: de vernieuwde Webmodule van de Rijksoverheid is een hulpmiddel. De arbeidsrelatietoets hieronder is de juridische beoordeling zelf.
Vul hier jouw/jullie arbeidsrelatietoets in (binnenkort beschikbaar)Beide gaan over dezelfde vraag - is sprake van een arbeidsovereenkomst of van zelfstandig ondernemerschap - maar ze doen dat op een andere manier en met een ander resultaat. Het overzicht hieronder laat het verschil zien.
| Vernieuwde Webmodule | Arbeidsrelatietoets | |
|---|---|---|
| Vorm | Online vragenlijst met punten | Juridische beoordeling van alle relevante feiten |
| Doelgroep | Vooral de opdrachtgever | Opdrachtgever én opdrachtnemer |
| Werking | Zet antwoorden om in een indicatie | Weegt afspraken én de feitelijke uitvoering in samenhang |
| Uitkomst | Indicatie: loondienst, buiten dienstbetrekking, of onvoldoende duidelijkheid | Conclusie of juridisch sprake is van een arbeidsovereenkomst |
| Juridische zekerheid | Nee - de uitslag is niet bindend | Sluit aan op het kader van Belastingdienst en rechter, maar alleen een rechter geeft uiteindelijk een bindend oordeel |
| Momentopname | Vooral gebaseerd op wat de invuller opgeeft | Kijkt ook naar hoe er in de praktijk werkelijk wordt gewerkt |
De Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie vertaalt de arbeidsrelatietoets naar een geautomatiseerde puntenscore. De Rijksoverheid omschrijft haar zelf als een vragenlijst die een indicatie geeft: voor ieder antwoord worden punten toegekend, en het totaal bepaalt de uitkomst.
De echte arbeidsrelatietoets is breder. Daarbij worden alle feiten en omstandigheden in samenhang bekeken - zie ook onze uitleg over holistische beoordeling in de Kennisbank. Deze omstandigheden zijn onderverdeeld in negen categorieën, afkomstig uit de rechtspraak, met name het Deliveroo-arrest, en toegelicht in het actuele toetsingskader van de Belastingdienst.
- cat.1 - Aard en duur van de werkzaamheden
- cat.2 - Bepaling werkzaamheden en werktijden
- cat.3 - Inbedding in organisatie
- cat.4 - Persoonlijke uitvoering
- cat.5 - Wijze waarop afspraken tot stand kwamen
- cat.6 - Bepaling en uitbetaling beloning
- cat.7 - Hoogte beloning
- cat.8 - Commercieel risico
- cat.9 - Gedrag als ondernemer
Veelvoorkomend misverstand
Een vraag als "kan de opdrachtgever bepalen hoe u het werk uitvoert?" vraagt naar een hypothetische mogelijkheid, niet naar wat er werkelijk is gebeurd. Zo vraagt de toets bijvoorbeeld niet of instructie mogelijk zou zijn, maar toetst zij de mogelijkheid tot instructie zelf, en merkt daarbij expliciet op dat dit iets anders is dan concreet gegeven instructies.
De vragen op een rij
Bij vragen met risico "Hoog" staat het aandachtspunt onder de vraag genoteerd.
- 01 Welke verplichting kenmerkt uw opdracht het best? (cat.1) "Inspannings-" versus "resultaatsverplichting" vraagt juridische duiding van de afspraak.
- 02 Wie bepaalt de inhoud van de overeenkomst? (cat.5)
- 03 Wie bepaalt de hoogte van de beloning van de werkzaamheden? (cat.6)
- 04 Wat brengt de opdrachtnemer bij u in rekening? (cat.6)
- 05 Krijgt de opdrachtnemer doorbetaald voor de periode waarin die geen werkzaamheden verricht? (cat.6)
- 06 Brengt de opdrachtnemer voor deze opdracht btw in rekening? (cat.9)
- 07 Is de opdrachtnemer ingeschreven bij de Kamer van Koophandel (externe link, opent in nieuw venster of tab) (KvK)? (cat.9)
- 08 Wat is de omvang van de werkzaamheden (gemiddeld) in uren per week? (cat.1)
- 09 Voor hoelang wordt de opdracht aangegaan? (cat.1) Duur kan wijzigen en zegt zonder feitelijke uitvoering weinig.
- 10 Hoelang duurt het – naar uw inschatting – voordat de opdracht is voltooid? U rekent vanaf de start. (cat.1) Expliciet gebaseerd op een inschatting vooraf.
- 11 Heeft de opdrachtnemer in de zes maanden voorafgaand aan deze opdracht bij u soortgelijk werk verricht? (cat.1)
- 12 Mag de opdrachtnemer zonder uw toestemming de werkzaamheden uit laten voeren door iemand anders? (cat.4)
- 13 Gaat u met de vervanger een overeenkomst aan? (cat.4)
- 14 Wordt de opdrachtnemer ingezet in één van de volgende situaties? (cat.1)
- 15 Voert de opdrachtnemer werkzaamheden uit die een wezenlijk onderdeel vormen van de bedrijfsvoering van uw organisatie? (cat.3) "Wezenlijk onderdeel" is contextafhankelijk en juridisch niet zelfstandig beslissend.
- 16 Heeft u de mogelijkheid om aanwijzingen of instructies te geven met betrekking tot de wijze van uitvoering van de werkzaamheden en is de opdrachtnemer verplicht deze op te volgen? (cat.2) Vraagt naar de mogelijkheid tot instructie, niet naar concrete gegeven instructies.
- 17 Geeft de opdrachtnemer leiding aan werknemers of andere werkenden binnen uw organisatie? (cat.3)
- 18 Heeft de opdrachtnemer voor de uitvoering van deze opdracht een specifieke opleiding, werkervaring, kennis of vaardigheid die in uw organisatie niet aanwezig is? (cat.1) "Niet aanwezig" en "specifiek" zijn lastig objectief vast te stellen.
- 19 Zijn op dit moment of in de zes maanden voorafgaand aan deze opdracht bij uw organisatie werknemers werkzaam die soortgelijke werkzaamheden verrichten? (cat.3)
- 20 De werkzaamheden worden of werden ook verricht door uw werknemers. Welke stelling is voor u van toepassing? (cat.3) "Hoofdzakelijk vergelijkbaar" bevat geen meetbare grens.
- 21 Gelden voor de opdrachtnemer dezelfde bedrijfsregels, specifieke gedragsregels of voorschriften als voor uw werknemers? (cat.3)
- 22 Ontvangt de opdrachtnemer een hogere beloning dan uw (ex-)werknemers die soortgelijke werkzaamheden verrichten? (cat.7)
- 23 Krijgt de opdrachtnemer meer vrijheid dan uw werknemers om de dagen of tijdstippen voor het verrichten van de werkzaamheden zelf te bepalen? (cat.2)
- 24 Worden of werden voor de werkzaamheden die de opdrachtnemer verricht ook andere werkenden (niet zijnde werknemers) door uw organisatie ingehuurd? (cat.3)
- 25 Wie bepaalt de dagen of tijdstippen waarop de opdrachtnemer de werkzaamheden verricht? (cat.2)
- 26 Zijn er certificaten, vergunningen of registraties verplicht voor de werkzaamheden die bij de opdracht horen? (cat.1)
- 27 Wie betaalt specifieke cursussen, trainingen of studies die de opdrachtnemer moet volgen in verband met de opdracht? (cat.8)
- 28 Is het gebruikelijk dat de opdrachtnemer deelneemt aan bijeenkomsten of activiteiten voor personeel die niet direct te maken hebben met het uitvoeren van de werkzaamheden? (cat.3)
- 29 Wie bepaalt waar de opdrachtnemer werkt? (cat.2)
- 30 Gebruikt de opdrachtnemer voor de uitvoering van de werkzaamheden eigen gereedschappen, hulpmiddelen of bedrijfsmiddelen? (cat.8)
- 31 Gebruikt de opdrachtnemer eigen materialen bij de uitvoering van de werkzaamheden? (cat.8)
- 32 Is de opdrachtnemer bij de uitvoering van de opdracht herkenbaar als werkende voor uw organisatie? (cat.3)
- 33 Mag de opdrachtnemer een eigen logo of andere kenmerken van zijn of haar bedrijf gebruiken tijdens contact met klanten van uw organisatie? (cat.9)
- 34 Mag de opdrachtnemer zonder uw toestemming ook voor anderen werken tijdens de looptijd van de overeenkomst? (cat.9)
- 35 Wordt er een concurrentie- of een relatiebeding afgesproken met de opdrachtnemer? (cat.9) "In de markt gebruikelijk" vereist externe marktinformatie.
- 36 Bent u op grond van de gemaakte afspraken volledig aansprakelijk voor eventuele schade die de opdrachtnemer veroorzaakt bij de uitoefening van de werkzaamheden? (cat.8)
- 37 Komen de kosten van extra werk- of herstelwerkzaamheden volledig voor uw rekening als de door de opdrachtnemer gedane werkzaamheden niet voldoen aan de overeenkomst? (cat.8)
Meer weten over hoe deze toets zich verhoudt tot schijnzelfstandigheid in bredere zin, of hoe u de uitkomst kunt vastleggen? Bekijk dan ook het verantwoordingsmodel en de zelfstandigentoets.